เด็กในช่วงวัย 5-12 ปี เป็นวัยที่เริ่มมีความคิดเป็นของตัวเองและมีปฏิกิริยาโต้ตอบที่ซับซ้อนขึ้นเมื่อรู้สึกไม่พอใจ หรือไม่ได้รับการตอบสนองอย่างที่ต้องการ โดยอาจแสดงออกเป็นพฤติกรรมต่างๆ เช่น ปิดประตูห้องแรงๆ เดินกระทืบเท้าเสียงดัง นิ่งเงียบ หรือพูดจาประชดประชันคุณพ่อคุณแม่

เมื่อเห็นลูกทำพฤติกรรมไม่น่ารักเช่นนี้ คุณพ่อคุณแม่ก็มักจะรีบเข้าไปตักเตือนหรือตำหนิลูก แต่ในทางจิตวิทยา การรีบตำหนิหรือต่อว่าลูกในเวลาที่ลูกไม่พร้อม กลับยิ่งทำให้อารมณ์ที่พลุ่งพล่านของลูกยาวนานและรุนแรงยิ่งขึ้น ตรงข้ามกับ กฎ 90 วินาที ซึ่งพัฒนามาจากทฤษฎีกลไกการระบายอารมณ์ โดยงานวิจัยของ  ดร. จิล โบลต์ เทย์เลอร์ (Dr. Jill Bolte Taylor) นักประสาทวิทยามหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด ได้ค้นพบว่า เมื่อเกิดอารมณ์โกรธ เสียใจ หรือผิดหวัง สมองจะหลั่งสารเคมีออกมาเพื่อตอบสนองต่ออารมณ์ ซึ่งสารเหล่านี้จะสลายตัวไปเองภายในเวลาเพียง 90 วินาที หากไม่มีการกระตุ้นจากปัจจัยอื่น เช่น การถูกตำหนิซ้ำเติม (ปัจจัยภายนอก) การคิดวนเวียนอยู่กับอารมณ์ด้านลบซ้ำๆ (ปัจจัยภายใน) การเข้าใจวงจรอารมณ์ตามธรรมชาติจึงเป็นกุญแจสำคัญที่จะช่วยให้คุณพ่อคุณแม่เข้าใจและสอนลูกวัยเรียนให้จัดการอารมณ์ตัวเองได้ดียิ่งขึ้น

ดังนั้น เป้าหมายของ กฎ 90 วินาที ที่จะนำมาใช้กับเด็กในช่วงวัยนี้ จึงไม่ใช่การออกคำสั่งหรือระงับอารมณ์ลูก แต่คือการฝึกให้ลูกรู้เท่าทันอารมณ์ และค่อยๆ ประคับประคองตัวเองให้ผ่านช่วง 90 วินาทีที่อารมณ์พลุ่งพล่านที่สุดไปโดยไม่แสดงพฤติกรรมก้าวร้าวให้คุณพ่อคุณแม่ต้องปวดหัว

โดยคุณพ่อคุณแม่สามารถนำกฎ 90 วินาที มาใช้กับลูกได้ด้วยแนวทางต่อไปนี้

1. ปล่อยให้ลูปอารมณ์ลูกทำงานเต็มที่

สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่ควรทำในช่วงที่อารมณ์ลูกกำลังพลุ่งพล่าน คือการเฝ้าดูอย่างนิ่งสงบเพื่อลดการกระตุ้นอารมณ์ของลูก การรอคอยวงจรอารมณ์จบลงตามธรรมชาติ โดยไม่เร่งตัดสินหรือตำหนิลูก จะช่วยให้ความรู้สึกที่เอ่อล้นและรุนแรงของลูกทุเลาลงจนอยู่ระดับที่คุยกันได้รู้เรื่องมากขึ้น

2. จำแนกอารมณ์เพื่อเปลี่ยนโหมดสมอง

แม้เด็กวัยเรียนจะสามารถเข้าใจความหลากหลายทางอารมณ์ได้มากขึ้นเมื่อเทียบกับเด็กวัยเตาะแตะ แต่การระบุชื่ออารมณ์ก็ยังเป็นสิ่งสำคัญสำหรับการสอนลูกควบคุมอารมณ์ เพราะในวัยนี้ลูกอาจมีความรู้สึกที่ซับซ้อนเกิดขึ้นได้ เช่น ความรู้สึกผิดหวังในตัวเอง ความรู้สึกอิจฉาเพื่อน หรือความรู้สึกหงุดหงิดเมื่อทำการบ้านไม่ได้

เมื่อสามารถระบุชื่ออารมณ์ได้ชัด สมองจะเปลี่ยนโหมดการทำงานจากการตอบสนองด้วยสัญชาตญาณไปสู่การใช้เหตุผล ทำให้ความสับสนในใจลูกลดน้อยลง การจัดการอารมณ์ก็จะง่ายขึ้น

3. สอนลูกเข้าใจกฎ 90 วินาที
ผ่านการสังเกตสัญญาณเตือนจากร่างกาย

ก่อนที่อารมณ์จะระเบิดออกมา ร่างกายมักจะส่งสัญญาณเตือนก่อนเสมอ เช่น เมื่อเริ่มโกรธ จะมีอาการใจเต้นแรง หายใจแรง หรือมีอาการมือสั่น การฝึกให้ลูกสังเกตความเปลี่ยนแปลงเหล่านี้จะช่วยให้ลูกเข้าใจว่ากฎ 90 วินาที หรือช่วงเวลาที่อารมณ์พลุ่งพล่านที่สุดกำลังเริ่มต้นขึ้น เมื่อลูกรู้เท่าทันสัญญาณเหล่านี้ ลูกจะสามารถควบคุมตัวเองได้ดีขึ้น

นอกจากนี้ คุณพ่อคุณแม่ควรสอนให้ลูกรู้จักจัดการอารมณ์ในช่วง 90 วินาทีนี้ด้วย อาจสอนให้อยู่นิ่งๆ หายใจเข้าออกลึกๆ หรือนับเลข 1-90 ช้าๆ เพื่อให้ร่างกายผ่อนคายและประคองสติให้พ้นช่วงวิกฤตอารมณ์ไปได้

4. สอนวิธีระบายอารมณ์อย่างสร้างสรรค์

เมื่อผ่านพ้นช่วง 90 วินาทีไปแล้ว คุณพ่อคุณแม่ควรแนะนำวิธีการระบายอารมณ์ที่เหมาะสม เพื่อไม่ให้อารมณ์ที่ค้างคาอยู่แปรเปลี่ยนเป็นพฤติกรรมก้าวร้าว เช่น การเขียนระบายความรู้สึก การวาดรูปปลดปล่อยอารมณ์ หรือแม้แต่การล้างหน้าด้วยน้ำเย็น ก็สามารถช่วยให้รู้สึกสดชื่น สมองปลอดโปร่ง และอารมณ์กลับเข้าสู่สภาวะสมดุลได้เช่นกัน

5. พูดคุยและถอดบทเรียนหลังทุกอย่างสงบ

เมื่อลูกอารมณ์ปกติแล้ว คุณพ่อคุณแม่ควรชวนลูกพูดคุยเพื่อสรุปสิ่งที่เกิดขึ้น โดยเน้นไปที่การหาทางออกร่วมกันว่าครั้งหน้าจะรับมืออย่างไรให้ดีกว่าเดิม การพูดคุยกันแบบเพื่อนคู่คิดในตอนที่ลูกอารมณ์สงบและมีสติเต็มที่ สมองลูกจะเปิดรับข้อมูลและเรียนรู้ได้ดีที่สุด

อ้างอิง
PsycologyToday
OTB
NewLifeWellnessClinic