ต้องยอมรับว่า ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา โซเชียลมีเดียไม่ใช่พื้นที่ที่มีแต่วัยรุ่นหรือผู้ใหญ่ แต่ยังมีเด็กๆ ที่เข้าถึงและมีส่วนร่วมอยู่ในโลกออนไลน์ และความน่ารักน่าเอ็นดูก็ทำให้เด็กบางคนสามารถสร้างตัวตน และได้รับความสนใจจากผู้พบเห็น จนสามารถพัฒนาเป็นอินฟลูเอนเซอร์ตัวน้อยๆ ที่สามารถสร้างรายได้ไม่ต่างจากผู้ใหญ่

บางครอบครัวยินดีให้ลูกมีบัญชีโซเชียลเพื่อเผยแพร่รูปภาพและคลิปน่ารักๆ ของลูกตั้งแต่ยังเล็ก บางครั้งก็เป็นคุณพ่อคุณแม่ที่เป็นคนช่วยสร้างคอนเทนต์ จนสามารถผลักดันให้ลูกกลายเป็น อินฟลูเอนเซอร์เด็ก ที่มีผู้ติดตามจำนวนมากในโลกออนไลน์

ตัวอย่างที่ชัดเจนคือช่อง Ryan’s World ช่องที่มีเด็กเล็กเป็นเจ้าของเรื่องราวและกลายเป็นหนึ่งในช่องเด็กที่มียอดผู้ติดตามและยอดวิวสูงมากที่สุดบนแพลตฟอร์ยูทูบ รายงานระบุว่า ช่องนี้เคยมีรายได้ปีละหลายล้านดอลลาร์สหรัฐ ซึ่งเป็นสิ่งที่สะท้อนให้เห็นว่า อินฟลูเอนเซอร์เด็ก ไม่ใช่เรื่องเล่นๆ แต่กำลังเป็นหนึ่งในอุตสาหกรรมที่เติบโตอย่างมาก

และเมื่อเด็กๆ กำลังเป็นสินค้าที่ขายได้ในโลกออนไลน์ คำถามที่ตามมาก็คือ พวกเขายังได้รับการปกป้องด้านสิทธิ ความเป็นส่วนตัว และมีโอกาสได้ใช้ชีวิตตามช่วงวัยของตัวเองอย่างเด็กทั่วไปหรือไม่…

1. เด็กไม่มีสิทธิ์ ‘เลือก’ ว่าจะอยู่บนโลกออนไลน์หรือไม่

ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิเด็กหลายคนเตือนว่า เด็กจำนวนมากกำลังเติบโตขึ้นมาพร้อมความรู้สึกว่าความเป็นส่วนตัวของตัวเองถูกเปิดเผยตั้งแต่ยังไม่เข้าใจความหมายของการอยู่บนโลกออนไลน์ด้วยซ้ำ ทั้งที่ช่วงวัยเด็กควรเป็นช่วงเวลาที่ลูกได้ลองผิดลองถูกอย่างเป็นอิสระ ไม่ใช่ช่วงวัยที่ต้องเติบโตไปพร้อมกับเสียงชื่นชมและความคาดหวังของผู้คนจำนวนมากที่เป็นเพียงผู้ติดตามและเฝ้าดูทางหน้าจอเท่านั้น

จึงเป็นเรื่องสำคัญว่าทำไมคุณพ่อคุณแม่ถึงควรได้รับความยินยอม หรือ consent จากลูกก่อนที่จะตัดสินใจนำเรื่องราวของลูกมาเผยแพร่ในอินเทอร์เน็ต

2. เด็กอาจผูกคุณค่าของตัวเองเข้ากับสถิติต่างๆโดยไม่รู้ตัว

การเป็นอินฟลูเอนเซอร์เด็กทำให้ลูกเติบโตมาพร้อมคำชม ยอดไลก์ และความสนใจจากคนที่ไม่รู้จัก การได้รับความสนใจมากๆ ตั้งแต่อายุยังน้อยอาจทำให้ลูกสับสนระหว่างความรักจากคนรอบตัว กับ ความนิยมในฐานะนักสร้างคอนเทนต์

ผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็กหลายคนพบว่า เมื่อลูกเริ่มวัดคุณค่าของตัวเองจากตัวเลขบนโลกออนไลน์ ลูกจะเสี่ยงสูงที่จะรู้สึกว่าตัวเองมีค่าเท่ากับยอดวิวและจำนวนไลก์ และเมื่อวันหนึ่งยอดวิวลดลง หรือไม่มีใครกดไลก์เหมือนเดิม ลูกอาจรู้สึกเห็นคุณค่าในตัวเองลดลง บางคนถึงขั้นกังวลเรื่องรูปร่าง หน้าตา หรือพยายามทำทุกอย่างเพื่อให้ยังคงได้รับความสนใจเหมือนเดิม

3. เด็กทำงานโดยไร้กฎหมายคุ้มครอง และเป็นงานที่ต้องใช้เวลาและแรงกาย

หากเราบอกให้เด็ก 10 ขวบยืนทำงานในร้านอาหารทั้งวัน เรารู้ทันทีว่านั่นคือการละเมิดกฎหมายแรงงานเด็ก แต่ถ้าเด็กวัยเดียวกันต้องถ่ายคลิปตั้งแต่เช้าจนค่ำ ทำงานตามสคริปต์ของแบรนด์ หรืออัดคอนเทนต์ซ้ำแล้วซ้ำเล่า กลับแทบไม่มีใครมองว่านั่นคือการทำงาน

ผู้เชี่ยวชาญด้านสิทธิเด็กหลายประเทศตั้งคำถามว่า ถ้าคอนเทนต์ที่เด็กทำสามารถสร้างรายได้จำนวนมากให้ครอบครัวและแบรนด์ได้ ทำไมจึงไม่ถือว่าเป็นแรงงานที่สมควรได้รับการคุ้มครองตามกฎหมายเหมือนอาชีพอื่น

เด็กจำนวนมากจึงอยู่ในพื้นที่สีเทา ทำงานหนักโดยไร้กฎระเบียบ ไม่มีเวลาพักผ่อน ไม่มีข้อบังคับว่าต้องกันรายได้ไว้ให้เด็กเท่าไร ไม่มีการตรวจสอบว่าสภาพแวดล้อมปลอดภัยไหม และท้ายที่สุดเด็กเองอาจไม่รู้ด้วยซ้ำว่าเขากำลังทำงาน ทั้งหมดเกิดขึ้นภายใต้คำว่าสนุกซึ่งเป็นคำที่ผู้ใหญ่กำหนดขึ้นมานั่นเอง

4. ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยบนโลกออนไลน์สูงกว่าที่ครอบครัวส่วนใหญ่คิด

ความเสี่ยงด้านความปลอดภัยบนโลกออนไลน์สูงกว่าที่คุณพ่อคุณแม่ส่วนใหญ่คิด ทุกวันนี้ภาพหรือวิดีโอของเด็กๆ ที่ถูกโพสต์ลงโซเชียลสามารถถูกนำไปใช้ซ้ำอย่างผิดวัตถุประสงค์ได้ง่ายกว่าที่คิด แม้ว่าจะเป็นภาพน่ารักสดใสที่คุณพ่อคุณแม่ตั้งใจแชร์เพื่อเก็บความทรงจำ อาจถูกคัดลอกไปใช้ในบริบทที่อันตราย เช่น การทำ Deepfake เป็นเทคโนโลยีที่ใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการสร้างหรือแก้ไขภาพและวิดีโอให้เหมือนของจริง การนำไปประกอบคอนเทนต์ลามกเด็ก หรือการเผยแพร่บนเว็บไซต์ผิดกฎหมายในต่างประเทศ

ยิ่งลูกมีชื่อเสียงหรือผู้ติดตามมากเท่าไร จำนวนคนที่เข้าถึงภาพของลูกก็ยิ่งเพิ่มขึ้นตามไปด้วย ความเสี่ยงเหล่านี้เกิดขึ้นโดยที่คุณพ่อคุณแม่อาจไม่รู้ตัว ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยไซเบอร์ย้ำว่านี่ไม่ใช่เรื่องไกลตัวหรือปัญหาเล็กน้อย เพราะเมื่อภาพของลูกหลุดออกไปจากมือเรา มันอาจอยู่บนโลกออนไลน์ไปอีกหลายสิบปี และแม้ลูกจะเติบโตขึ้นเป็นผู้ใหญ่แล้ว ก็อาจยังไม่สามารถควบคุมหรือลบมันได้ทั้งหมด

อ่านบทความ: ลูกอยากเป็นอินฟลูฯ : ความฝันของเด็กรุ่นใหม่ที่กระทบความปลอดภัยและชีวิตส่วนตัว

อ้างอิง
English.elpais
inhope.org
brandbuffet.in.th