คุณพ่อคุณแม่เคยไหมคะ… เวลาที่ลูกหลับก็อดไม่ได้ที่จะก้มลงไปหอมไปดมหัวลูก หรือเมื่อไม่ได้อยู่กับลูกก็มักจะหยิบเสื้อ ผ้าห่ม หรือหมอนของลูกขึ้นมาดม เพราะเพียงแค่ได้กลิ่นลูกก็รู้สึกอบอุ่น สบายใจ และเหมือนได้อยู่ใกล้ลูกอีกครั้ง

พฤติกรรมพ่อแม่ที่ ติดดมกลิ่นลูก อาจไม่ได้มาจากความคิดถึงโหยหาเพียงอย่างเดียว แต่เป็นกลไกตามธรรมชาติที่วิทยาศาสตร์เรียกว่าปรากฏการณ์ กลิ่นหอมของเด็กแรกเกิด (New Baby Smell) และอธิบายว่ากลิ่นเฉพาะของทารกเกิดจากปัจจัยทางชีวภาพหลายอย่าง ทั้งร่องรอยของน้ำคร่ำ สารเคลือบผิวตามธรรมชาติ รวมถึงกลิ่นเฉพาะตัวของทารกที่ทำให้เด็กแต่ละคนมีกลิ่นเป็นเอกลักษณ์ของตัวเอง ที่น่าสนใจคือ กลิ่นอันเป็นเอกลักษณ์นี้ไม่ได้มีไว้เพียงเพื่อให้เด็กตัวหอมเท่านั้น แต่ยังเชื่อว่าเป็นกลไกที่ธรรมชาติสร้างขึ้นเพื่อช่วยให้พ่อแม่เกิดความรัก ความผูกพัน และอยากดูแลลูกน้อยมากขึ้น

จึงไม่แปลกที่คุณพ่อคุณแม่หลายคนจะ ติดดมกลิ่นลูก เพราะสำหรับสมองพ่อแม่แล้ว กลิ่นของลูกไม่ได้เป็นเพียงกลิ่นหอม แต่เป็นกลิ่นที่เชื่อมโยงกับความรัก ความผูกพัน และสัญชาตญาณความเป็นพ่อแม่โดยตรงนั่นเอง

1. กลิ่นของลูกกระตุ้นระบบความสุขในสมองของพ่อแม่

แม้ผู้เชี่ยวชาญจะยังไม่สามารถระบุได้อย่างแน่ชัดว่า ทำไมเด็กทารกจึงมีกลิ่นที่หลายคนรู้สึกว่าหอมและเป็นเอกลักษณ์ แต่มีข้อสันนิษฐานว่า กลิ่นนี้อาจมาจากน้ำมันที่ผลิตโดย ต่อมไขมัน (Sebaceous Glands) ซึ่งทำหน้าที่สร้างน้ำมันเคลือบผิวตามธรรมชาติของทารก จึงทำให้เด็กแต่ละคนมีกลิ่นเฉพาะตัวที่แตกต่างกัน

งานวิจัยพบว่า เมื่อคุณพ่อคุณแม่ได้ดมกลิ่นของทารก สมองส่วนที่เกี่ยวข้องกับ Reward System หรือระบบการให้รางวัล จะทำงานมากขึ้น พร้อมกระตุ้นการหลั่งสารอย่าง โดพามีน (Dopamine) และออกซิโทซิน (Oxytocin) ซึ่งเกี่ยวข้องกับความสุข ความผ่อนคลาย และความผูกพัน นักวิจัยเชื่อว่า นี่เป็นกลไกที่ธรรมชาติสร้างขึ้นเพื่อให้พ่อแม่เกิดความรู้สึกอยากดูแล ปกป้อง และใกล้ชิดลูกที่ยังช่วยเหลือตัวเองไม่ได้ จึงไม่แปลกที่คุณพ่อคุณแม่หลายคนจะรู้สึกมีความสุขทุกครั้งที่ได้กอด หอม หรือดมกลิ่นลูก

2. สมองของพ่อแม่สามารถจดจำกลิ่นเฉพาะตัวของลูกได้

งานวิจัยพบว่า คุณแม่จำนวนมากสามารถแยกกลิ่นของลูกตัวเองออกจากเด็กคนอื่นได้ แม้จะเป็นเพียงกลิ่นที่ติดอยู่บนเสื้อผ้าก็ตาม เมื่อสมองเชื่อมโยงกลิ่นนั้นเข้ากับความทรงจำ ความรัก และช่วงเวลาที่ได้ดูแลลูก กลิ่นของลูกจึงกลายเป็นกลิ่นที่คุ้นเคย ซึ่งช่วยสร้างความรู้สึกอบอุ่นและปลอดภัยทุกครั้งที่ได้สัมผัส จึงไม่แปลกที่บางครั้งแค่ได้กลิ่นเสื้อหรือผ้าห่มของลูก ก็ทำให้คุณพ่อคุณแม่ยิ้มออกมาได้โดยไม่รู้ตัว

3. แค่ได้กลิ่นลูกก็ช่วยให้รู้สึกผ่อนคลายและหายคิดถึง

หลายคนอาจเคยมีโมเมนต์ที่ไม่ได้อยู่กับลูก แต่กลับเผลอหยิบเสื้อหรือผ้าห่มของลูกขึ้นมาดม เพราะรู้สึกคิดถึง ในทางวิทยาศาสตร์อธิบายว่า กลิ่นเป็นประสาทสัมผัสที่เชื่อมต่อกับสมองส่วนอารมณ์และความทรงจำโดยตรง จึงไม่น่าแปลกใจที่เพียงแค่ได้กลิ่นของลูก ก็สามารถกระตุ้นความทรงจำดีๆ ความรู้สึกอบอุ่น และความผูกพันที่มีต่อลูกขึ้นมาได้ทันที งานวิจัยยังพบอีกว่า คุณแม่ที่มีความผูกพันกับลูกในระดับสูง มักรับรู้กลิ่นของลูกตัวเองว่าน่าพึงพอใจมากกว่ากลิ่นของเด็กคนอื่น ซึ่งสะท้อนว่าความรักและการรับรู้กลิ่นมีความเชื่อมโยงกันอย่างใกล้ชิด

4. ความสำคัญของกลิ่น ถูกนำมาใช้ในการดูแลทารกจริง

ความผูกพันผ่านการรับกลิ่นไม่ได้เป็นเพียงความรู้สึกของพ่อแม่เท่านั้น แต่ยังถูกนำมาใช้ในทางการแพทย์เพื่อดูแลทารกคลอดก่อนกำหนดอีกด้วย โดยหลายโรงพยาบาลจะนำผ้าหรือผ้าอ้อมที่มีกลิ่นของคุณแม่วางไว้ใกล้ตัวทารก เพื่อให้เด็กได้สัมผัสกับกลิ่นที่คุ้นเคย วิธีนี้ช่วยให้ทารกสงบลง ลดความเครียด และส่งเสริมพฤติกรรมการดูดนมได้ดีขึ้น ขณะเดียวกันยังช่วยสนับสนุนการสร้างสายใยความผูกพันระหว่างแม่และลูกในช่วงเวลาที่ทั้งคู่ยังไม่สามารถอยู่ใกล้ชิดกันได้ตลอดเวลา

อ่านบทความ: เลี้ยงลูก 1,000 วันแรก : How to เสริมพัฒนาการช่วงเวลาทอง 1,000 วันแรกของลูก

อ้างอิง
parents
nature
pubmed.ncbi.nlm.nih.gov