ไส้กรอก ขนมถุง น้ำอัดลม บะหมี่กึ่งสำเร็จรูป ล้วนแต่เป็นอาหารต้องห้ามสำหรับเด็ก โดยเฉพาะเด็กเล็กก่อนวัยเรียน เพราะอาหารเหล่านั้นจัดเป็นอาหารแปรรูปขั้นสูง หรือ Ultra-processed food ซึ่งส่งผลเสียต่อการเจริญเติบโตและพัฒนาการของลูก

แต่ความจริงก็คือ เมื่อลูกมีโอกาสได้ลองอาหารเหล่านั้นก็มักเป็นที่ชื่นชอบของเด็กๆ จนคุณพ่อคุณแม่เริ่มไม่สบายใจที่ ลูกชอบกินอาหารแปรรูป มากกว่าอาหารที่คุณพ่อคุณแม่ตั้งใจทำให้อย่างดีเสียอีก นั่นเป็นเพราะอาหารแปรรูปมักถูกออกแบบให้มีรสชาติอร่อย กินง่าย และถูกใจเด็กตั้งแต่คำแรก จึงไม่น่าแปลกใจที่เด็กจะเลือกสิ่งที่อร่อยกว่า แม้คุณพ่อคุณแม่จะพยายามหลบเลี่ยงเพราะรู้ว่าไม่ดีต่อสุขภาพของลูกในระยะยาวก็ตาม

แต่เมื่อ ลูกชอบกินอาหารแปรรูป ยิ่งห้ามก็เหมือนยิ่งผลักให้ลูกอยากกินและแอบกินให้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้ สิ่งสำคัญกว่าการห้ามไม่ให้ลูกกินอาหารแปรรูปต่างๆ ก็คือจะทำอย่างไรให้ลูกพอได้กิน และกินได้อย่างปลอดภัย โดยไม่เป็นการปลูกฝังให้ลูกเป็นเด็กที่ติดการกิน Ultra-processed food มากเกินไปและไม่กดดันจนทำให้ลูกมีทัศนคติที่ไม่ดีต่อการกินอาหารหลากหลายประเภท

1. ปรับมื้ออาหารให้สมดุล

การสั่งห้ามไม่ให้ลูกกินอาหารประเภทหนึ่งอย่างเด็ดขาด มักกระตุ้นให้ลูกอยากกินอาหารประเภทนั้นมากขึ้น คุณพ่อคุณแม่ควรใช้การกำหนดสัดส่วนอาหารให้ชัดเจนเพื่อสร้างสมดุล เช่น 80 เปอร์เซ็นต์ของอาหารในแต่ละวันต้องเป็นอาหารปรุงสด ใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติ มีคุณค่าทางโภชนการครบถ้วน เช่น ผัก ผลไม้ โปรตีนไม่ติดมัน ธัญพืชไม่ขัดสี ส่วนอีก 20 เปอร์เซ็นต์จะเป็น Ultra-processed food เช่น ขนมขบเคี้ยว ไส้กรอก บ้างก็ได้ หรืออนุญาตให้ลูกกินขนมได้ในช่วงวันหยุด เพื่อช่วยให้ลูกคุ้นเคยกับการกินอาหารปรุงสดเป็นหลักเสมอ

2. สร้างสิ่งแวดล้อมสนับสนุนการกินที่ดีภายในบ้าน

การจัดเก็บอาหารที่ดีต่อสุขภาพไว้ในที่ที่มองเห็นและหยิบกินได้ง่าย เช่น หั่นผลไม้ใส่ชามไว้ในตู้เย็น ใส่ธัญพืชไว้ในโถตั้งไว้โต๊ะหน้าทีวี และลดปริมาณ Ultra-processed food เก็บไว้ในที่ที่ลูกต้องใช้เวลาค้นหา หรือกำหนดโซนปลอดขนม เพื่อสร้างวินัยในการกินที่ดีให้ลูก

3. สอนให้ลูกอ่านฉลากอาหารก่อนบริโภค

ลูกอ่านฉลากอาหารถือเป็นวิธีการที่สุดที่สุดอย่างหนึ่งที่จะช่วยสร้างนิสัยการกินที่ดีให้ลูก อาจเริ่มจากระดับง่ายๆ อย่างการสอนลูกดูและเปรียบเทียบปริมาณน้ำตาลในอาหาร 2 ประเภท ได้แก่ อาหารที่ดีต่อสุขภาพ และอาหารแปรรูปขั้นสูง ว่าอาหารชนิดไหนน้ำตาลมากกว่า หรืออาหารชนิดไหนจะทำให้ลูกฟันผุได้มากกว่า หากลูกยังไม่เข้าใจปริมาณที่เป็นตัวเลข แนะนำให้คุณพ่อคุณแม่ใช้การประมาณและใช้ช้อนที่มีในบ้านตักน้ำตาลให้ลูกดู เพื่อให้ลูกเห็นภาพชัดเจน

การสอนทักษะนี้จะช่วยฝึกให้ลูกคิดวิเคราะห์และตัดสินใจเลือกอาหารด้วยตัวเองได้ดีขึ้น โดยอิงจากข้อมูลโภชนาการตามจริง

4. แทนที่อาหารแปรรูปด้วยอาหารว่างที่อร่อยและมีประโยชน์

ในชีวิตประจำวัน อาหารแปรรูปประเภท ขนม น้ำอัดม ไส้กรอก อาหารสำเร็จรูปแช่เย็นต่างๆ ล้วนเป็นของที่หากินได้ง่าย เวลาที่ลูกรู้สึกหิว จึงเลือกที่จะเข้าหาอาหารเหล่านั้น ทางแก้ก็คือคุณพ่อคุณแม่จึงควรเตรียมของกินเล่น หรืออาหารว่างที่มีรสชาติอร่อย หน้าตาน่ากินแต่มีคุณค่าทางโภชนาการที่ดีกว่าอาหารแปรรูปเอาไว้ให้ลูกเสมอ เช่น

• แทนที่มันฝรั่งทอดกรอบด้วยมันหวานเผา/อบ หรือแคร์รอตแท่งลวกจิ้มกับซอสสูตรโฮมเมด

• แทนที่น้ำหวาน/น้ำอัดลมด้วยน้ำผลไม้คั้นสด หรือน้ำเปล่าผสมน้ำผลไม้จางๆ

• แทนที่คุกกี้ด้วยกราโนลาบาร์โฮมเมด

นอกจากนี้ ในขั้นตอนการเตรียมอาหาร หากคุณพ่อคุณแม่เปิดโอกาสให้ลูกมีส่วนร่วม จะช่วยเพิ่มความรู้สึกอยากกินให้ลูกได้

5. เป็นแบบอย่างที่ดีให้ลูก

คุณพ่อคุณแม่คือต้นแบบที่สำคัญที่สุด การที่ลูกเห็นคุณพ่อคุณแม่กินอาหารที่มีประโยชน์จากธรรมชาติอย่างมีความสุข จะช่วยสร้างความรู้คุ้นเคยและทำให้ลูกอยากลองกินตามมากขึ้น

อ่านบทความ: Holistic Parenting เลี้ยงลูกแบบองค์รวม ให้สมดุลทุกด้าน

อ้างอิง
DrOrnThaihealthy
EWG
Chear