หลายบ้านอาจเคยได้ยินประโยคว่าลูกคนโตมักฉลาดกว่า หรือ พี่คนโตมักโตมาดีกว่า จนกลายเป็นภาพจำของหลายครอบครัว แต่ล่าสุด งานวิจัยหลายชิ้นพบว่า เรื่องนี้อาจมีปัจจัยบางอย่างอยู่เบื้องหลังจริงๆ

ผลการศึกษาหลายประเทศพบว่า ลูกคนโตมีแนวโน้มเรียนดี มีรายได้สูง และประสบความสำเร็จด้านการงานมากกว่าลูกคนเล็ก โดยแนวโน้มนี้พบได้ไม่ว่าจะเป็นเพศไหนหรือเชื้อชาติใดก็ตาม

หนึ่งในงานวิจัยสำคัญจากประเทศนอร์เวย์ เมื่อปี 2005 พบว่า น้องคนเล็กมีแนวโน้มออกจากระบบการศึกษาเร็วกว่าพี่คนโต และเมื่อโตขึ้นก็มักมีรายได้น้อยกว่า โดยช่องว่างนี้จะยิ่งชัดขึ้นในครอบครัวที่มีลูกหลายคน

อย่างไรก็ตาม นักวิจัยย้ำว่า เรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าลูกคนเล็กฉลาดน้อยกว่า แต่ปัจจัยเรื่องสุขภาพและสภาพแวดล้อมในวัยเด็ก อาจส่งผลต่อพัฒนาการระยะยาวมากกว่า

งานวิจัยจากนักวิจัยในสหรัฐฯ จีน และเดนมาร์ก อธิบายเพิ่มเติมว่า เด็กเล็ก โดยเฉพาะน้องคนเล็ก มีโอกาสป่วยหนักในช่วงขวบปีแรกมากกว่า เพราะพี่คนโตมักนำเชื้อโรคจากภายนอกกลับเข้ามาในบ้าน

ข้อมูลจากเดนมาร์กพบว่า เด็กที่เป็นน้องมีโอกาสเข้ารักษาในโรงพยาบาลจากโรคระบบทางเดินหายใจรุนแรงในปีแรก มากกว่าพี่คนโตถึง 2–3 เท่า

นักวิจัยมองว่า การเจ็บป่วยในวัยเด็กอาจส่งผลต่อพัฒนาการสมอง เพราะร่างกายต้องใช้พลังงานไปต่อสู้กับโรค มากกว่านำไปใช้ในการพัฒนาสมองและร่างกายในช่วงสำคัญ

อีกปัจจัยสำคัญคือเวลาและความเอาใจใส่จากพ่อแม่ ข้อมูลการใช้เวลากับลูกของครอบครัวในอเมริกาพบว่า ลูกคนโตมักมีเวลาคุณภาพกับพ่อแม่มากกว่าลูกคนรองประมาณ 20–30 นาทีต่อวันในช่วงวัยเด็ก เพราะในช่วงแรกของชีวิต พี่คนโตยังไม่มีน้องมาแบ่งเวลาและความสนใจ

นักวิจัยเชื่อว่า เวลาที่พ่อแม่ใช้พูดคุย เล่น หรือกระตุ้นพัฒนาการกับลูกในช่วงปีแรกๆ มีผลต่อการเรียนรู้และพัฒนาการสมองระยะยาว แต่สิ่งสำคัญที่งานวิจัยพยายามสื่อคือไม่ได้หมายความว่าลูกคนโตทุกคนจะเก่งกว่าเสมอไป เพราะพัฒนาการของเด็กยังขึ้นอยู่กับอีกหลายปัจจัย ทั้งสภาพแวดล้อม สุขภาพ ความสัมพันธ์ในครอบครัว และโอกาสที่เด็กแต่ละคนได้รับ

อ้างอิง
tnnthailand