สถานการณ์สุขภาวะของเด็กและเยาวชนไทยกำลังเป็นเรื่องที่น่าห่วง เมื่อข้อมูลล่าสุดเผยว่าปัจจุบันเด็กไทยประสบปัญหาการเสพติดอบายมุขเพิ่มขึ้นอย่างชัดเจน ทั้งการใช้ บุหรี่ไฟฟ้า และการเล่น พนันออนไลน์ ในกลุ่มเยาวชน ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนที่หน่วยงานหลายฝ่ายร่วมมือกันเร่งแก้ไขอย่างเร่งด่วน 

สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) ร่วมกับกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิ่น กระทรวงมหาดไทย กรุงเทพมหานคร และมูลนิธินวัตกรรมสร้างสรรค์สังคม (SIY) จัดงานมหกรรมแสดงผลงานและมอบรางวัล อปท. ด้านการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชน ประจำปี 2568 ที่พิพิธภัณฑ์สวนป่าเบญจกิติ กรุงเทพฯ ภายใต้แนวคิด แจ่มเจอนี่ (Journey) เพื่อเปิดพื้นที่แลกเปลี่ยนบทเรียนและแนวทางการแก้ไขปัญหาสุขภาวะของเด็กในชุมชนอย่างเป็นระบบ 

จากรายงานสุขภาพไทยปี 2568 ที่จัดทำโดย สสส. ร่วมกับสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล พบว่า อัตราเยาวชนที่ สูบบุหรี่ไฟฟ้าเพิ่มขึ้นมากกว่า 10 เท่า ภายในระยะเวลาเพียง 1 ปี โดยจากเดิมมีประมาณ 24,050 คนในปี 2564 เพิ่มเป็นกว่า 269,533 คนในปี 2565 ซึ่งเป็นตัวเลขที่สะท้อนถึงการเข้าถึงผลิตภัณฑ์บุหรี่ไฟฟ้าที่ง่ายและแรงดึงดูดของการตลาด 

นอกจากนี้ ผลสำรวจพฤติกรรมการเล่นพนันออนไลน์ในกลุ่มเยาวชน ยังระบุว่ามีค่าถึง 32.3 % ของกลุ่มตัวอย่าง โดยเด็กและเยาวชนที่เล่นพนันออนไลน์ลงเงินเฉลี่ยกว่า 1,600 บาทต่อเดือน และมีเงินหมุนเวียนจากกลุ่มเยาวชนในการเล่นพนันมากกว่า 58,600 ล้านบาท ซึ่งขณะนี้ส่งผลกระทบต่อสุขภาพจิต ความสัมพันธ์ในครอบครัว และประสิทธิภาพการเรียนของเยาวชน 

งานมหกรรมครั้งนี้ยังแสดงให้เห็นถึงความสำเร็จขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ที่จัดตั้งพื้นที่เรียนรู้และส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนกว่า 1,054 แห่ง กับกิจกรรมสร้างสรรค์เกือบ 1,400 รายการ โดยมีเด็กและเยาวชนได้รับประโยชน์กว่า 200,000 คน พร้อมการพัฒนาบุคลากรท้องถิ่นและการสร้างนวัตกรรมสุขภาวะในพื้นที่ทั้งประเด็นสุขภาพจิต บุหรี่ไฟฟ้า พนันออนไลน์ อุบัติเหตุทางถนน และกิจกรรมทางกายอื่นๆ 

ดร.นิสา รัตนดิลก ณ ภูเก็ต ผู้อำนวยการสำนักสนับสนุนสุขภาวะชุมชนของ สสส. ระบุว่าการสร้างระบบนิเวศชุมชนที่เอื้อต่อการเติบโตของคนทุกช่วงวัยต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่าย ทั้งท้องถิ่น หน่วยราชการ องค์กรชุมชนและเยาวชนเอง ซึ่งสภาเด็กและเยาวชนในตำบลต่างๆ ที่เข้มแข็งกว่า 243 แห่ง กำลังเป็นแกนนำสำคัญในการขับเคลื่อนและพัฒนาคุณภาพชีวิตของเด็กอย่างเป็นรูปธรรม 

นายโชติเวชญ์ อึ้งเกลี้ยง ประธานมูลนิธินวัตกรรมสร้างสรรค์สังคม (SIY) ยังกล่าวถึงแนวทางสำคัญในการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของเด็กและเยาวชนว่า คือการเปิดพื้นที่รับฟังเสียงเยาวชนสู่การกำหนดนโยบายท้องถิ่น การพัฒนาสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยและเป็นมิตรต่อเด็ก และการสร้างความร่วมมือระหว่างคนต่างรุ่น เพื่อขับเคลื่อนการเปลี่ยนแปลงเชิงบวกด้านสุขภาวะในพื้นที่ 

ประเด็นนี้กำลังสะท้อนให้เห็นถึงสถานการณ์ที่ท้าทายของเด็กไทยในยุคปัจจุบัน ที่ต้องเผชิญกับปัจจัยเสี่ยงจากเทคโนโลยีและการตลาด ซึ่งหากไม่ได้รับการแก้ไขอย่างจริงจัง อาจส่งผลกระทบระยะยาวต่อสุขภาพและการพัฒนาคุณภาพชีวิตของเยาวชนไทยอย่างต่อเนื่อง 

อ้างอิง
hfocus